1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis

johanna van castilie
Johanna van Castilië (1479-1555) uit: 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis (2013)

Twee jaar geleden uitgekomen, doch immer relevant. Het vuistdikke naslagwerk, 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis, is vooralsnog misschien wel het mooiste boek denkbaar als het gaat om een ode aan en verdieping in autonome, krachtige vrouwen. Boek of naslagwerk zijn zelfs duidingen die hier de dekking niet laden. Tien jaar deed historica Els Kloek er over met haar redactieteam, meer dan driehonderd auteurs en velen anderen, om dit levenswerk te voltooien. Het resultaat? Prachtige portretten van bekende en minder bekende vrouwen, overgeleverd uit de middeleeuwen tot en met de twintigste eeuw.

Uiterst zorgvuldig zijn de lemmata opgetekend en de rubrieken gelukkig niet clichématig. Naast de adel, elite en politiek, dicht- en letterkunde is bijvoorbeeld ook gekozen voor avontuur en sensatie (denk aan dievegges). Kleine symbolen categoriseren en sieren de 1001 lemmata die je vertellen in welke dimensie(s) van het sociaal maatschappelijk leven het historisch vrouwenfiguur een emancipatorische weg plaveide, dan wel opzien baarde.

Van uitvoering tot indeling, van symboolgebruik tot registers, van de bijna miljoen woorden tot en met de bijna duizend afbeeldingen, van de vrouwen die geadopteerd zijn door de crowdfunders tot zelfs de vermelding van welke historische vrouwen het niet haalden: er is weinig aan dit boek dat niet voelt als kloppend. De enige ongemakkelijke vraag welks dierbare vriendin verontwaardigd opwierp toen ik haar dol enthousiast 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis liet zien, was: waar zijn de zwarte vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis?

Het register op rubriek biedt numeriek gezien enig antwoord. Welgeteld zijn dat in de middeleeuwen 0, in de zeventiende eeuw 14, in de achttiende eeuw 13, in de negentiende eeuw 6 en in de twintigste eeuw 4 vrouwen uit de koloniën. Dat is relatief gezien niet veel. Wellicht dat een verklaring voor deze onderrepresentatie gelegen ligt in de historisch verankerde positie van zwarte vrouwen in de Nederlandse geschiedenis, alsmede het ontbreken van historisch gedocumenteerde gegevens hieromtrent. Els Kloek, zal het weten.

Sinds maart 2014 werkt Kloek overigens met haar team aan een vervolg op 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis, nu met de uitdaging 1001 vrouwen uit de 20ste eeuw te portretteren. Wellicht treffen we hierin meer aandacht voor emancipatie en etniciteit.

Toch ben ik, gevoelig voor het geromantiseerd verleden, verknocht en verkocht aan dit boek en haar verhalen. Gelijk de ongekende hoge oplagen van de IKEA en de Bijbel, zou je wensen dat iedereen 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis in huis heeft. Bij mij ligt zij naast mijn bed. Op mijn nachtkastje, waar via de lemmata de sporen van ons verleden en de eigenzinnige vrouwen die daarin iets hebben betekend in de denkbeeldige vijvers van het voorstellingsvermogen weer tot leven komen.

Specificaties
Titel: 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis
Samengesteld door: Els Kloek, met medewerking van Anna de Haas
Beeld onderzoek: Fernie Maas
Uitgeverij: Vantilt, Nijmegen
Eerste druk: februari 2013, 2e druk maart 2013, 3e druk oktober 2013
ISBN: 978 94 6004 1419
Kopen: (liefst) bij je lokale boekhandel of bol

Meer info op het web: www.1001-vrouwen.nl

BLOEI (Marita de Sterck) – Rijke schatkist vol volksverhalen van over de hele wereld

***** 5/5 sterren op diversiteit en gender

Wie is er bang voor de boze wolf….?BLOEI Verhalen vormen en verklaren de wereld waarin we leven. Opgehaalde herinneringen, sterke vertellingen, sprookjes, sagen en legendes, mythen. Uit verhalen leer je hoe we met elkaar om horen te gaan, hoe de verhoudingen liggen. Verhalen bereiden je voor op volgende fases in je leven, hoe het gaat als je van kind volwassen wordt. Wat er voortaan van je verwacht wordt, hoe je een goed mens bent en wanneer je de grenzen van het betamelijke overschrijdt.

In het Nederland van de 21e eeuw doen we bijna niet meer aan overgangsrituelen. De kerk heeft voor velen afgedaan, het religieuze is een privézaak geworden. Ook verhalen vertellen wordt nog maar weinig gedaan, net als zelf luidkeels zingen. Ik durf er wat om te verwedden dat de slechte lichamelijke conditie van veel mensen hier, samenhangt met ons stoppen met zingen. Maar dat is een ander onderwerp. Hier wil ik vertellen over BLOEI: “zestig volksverhalen uit de hele wereld die van meisjes vrouwen maken, verzameld en naverteld door Marita de Sterck”.

We delen nog maar weinig, geen verhalen bij het haardvuur in elk geval, en dit boek probeert die geestelijke armoe aan te vullen. Marita de Sterck is antropoloog en jeugdauteur, en verzamelt al meer dan 25 jaar volksverhalen uit de hele wereld waarin vrouwelijkheid centraal staat. In BLOEI zijn haar zestig favorieten gebundeld. Haar reden? “Volksverhalen doen groeien. Dat is van alle tijden en plaatsen. Maar de verhalen die van meisjes vrouwen maken, zijn bij ons te weinig bekend. In de meeste geschreven versies die we kennen is het zout uit de pap.”

Ik kocht dit boek voor mijn dochter. Zij is nu tien, en ik wil haar meegeven dat de wereld aan haar voeten ligt, en er veel meer mogelijk is dan de beperkte matrix van de Disney-prinsesjes. En vooral geef ik haar graag de sleutel van de verbeelding mee.

In BLOEI komen verhalen samen uit Afrika, Amerika, Azië, Europa en Oceanië. De pekduivel uit Vlaanderen (het verhaal waarmee Marita de Sterck zelf opgroeide) ontmoet de getande vagina uit Siberië, de regenboogslang uit Australië en de pythonbruidegom uit Mali. De verschillen zijn groot: in klimaat en cultuur, en de plaats die meisjes en vrouwen in elke gemeenschap innemen.

Tegelijkertijd zijn er veel overeenkomsten. We zijn allemaal mensen, hetzelfde rode bloed stroomt door ieders aderen, we wonen op dezelfde aarde die beschenen wordt door één zon. Al die verschillende verhalen dragen hun wijsheid op ons over. Wil je weten hoe de maan aan zijn vlekken kwam? De Ticuna-Indianen uit Brazilië kunnen het je vertellen. Of wat er nu écht tussen Roodkapje, haar grootmoeder en de wolf heeft gespeeld? Dat verhaal is een stuk rauwer dan we het meestal kennen. En de Portugese prinses, die van haar stiefmoeder over de verschrikkelijke blauwe stier moest waken; stiefmoeder hoopte dat hij het prinsesje zou vermorzelen, maar hij willigde juist al haar wensen in, en vluchtte met haar weg van de stiefmoeder door het koperen bos met de driekoppige slang, het zilveren bos met de zeskoppige slang en het gouden bos met de negenkoppige slang. De blauwe stier vocht met alle drie op leven en dood, raakte steeds erger gewond, maar won, en beschermde de prinses. Dan draagt hij haar op hem te doden, en zijn hart apart te begraven. Dat doet ze, en dan blijkt hij natuurlijk een prins, en hun harten kloppen allebei even wild…

Dit boek moet gelezen worden! Door alle meisjes en vrouwen, zij kunnen er kracht en voorbeelden aan ontlenen. Maar ook door alle jongens en mannen, omdat de verhalen bij iedereen de verbeelding tarten en wekken. Een boek om vrolijk van te worden en af en toe bij te huiveren, een boek als een rijke, veelkleurige schatkist!

Specificaties
Titel: BLOEI – zestig volksverhalen uit de hele wereld die van meisjes vrouwen maken
Tekst: Marita de Sterck
ISBN: 9789085422013
Gender:  ***** 5/5 diversiteit en gender
Etniciteit:  **** 4/5 diversiteit en etniciteit
Uitgeverij: De Bezige Bij Antwerpen
Verschenen: 16-03-2010
Type: Hardback
Pagina aantal: 248
Prijs €:

Te koop bij:

22,50

Spinzi en Bol