In het Joods Historisch Museum (verder: JHM) te Amsterdam is momenteel veel aandacht voor de geschiedenis van Joden in Indonesië, de Oost, en in de Cariben, de West. De tentoonstelling Selamat Sjabbat, over Joden in de Oost, is nog te bezoeken tot en met 8 maart 2015. Joden in de Cariben – Vier eeuwen geschiedenis in Suriname en Curaçao is net geopend: donderdag 30 januari 2015 was de opening, en de tentoonstelling loopt tot en met 14 juni 2015.
Er valt veel te bekijken en te beluisteren. Veel voorwerpen, oude foto’s, muziekfragmenten en interviews met (afstammelingen van) direct betrokkenen. Er wordt een duidelijke sfeer neergezet. Puur vanuit Joods perspectief, vanuit een weemoedig gevoel vergelijkbaar met het ‘tempoe doeloe‘ zoals Indo’s dat kennen, is dit een mooie tentoonstelling.
De link met kolonialisme en trans-atlantische slavenhandel is uiteraard sterk (het is de reden waarom Europeanen zich in Oost en West vestigden), maar dat wordt slechts zijdelings aangestipt in de exposities. In die zin is er sprake van een Nederlands perspectief: de Joden droegen bij aan de welvaart van de Republiek, en dat deden ze met plantage- en slavenhandel.
Bepaald geen onschuldig handeldrijven, ook in die tijd was het discutabel; woorden als ‘bijdragen aan de welvaart’ en ‘handeldrijven’ verbloemen de rauwe realiteit.
De knelpunten in dit verhaal komen wel uitgebreider aan bod in het boek Joden in de Cariben en het themanummer van het tijdschrift Misjpoge, Selamat Sjabbat. Veel Joden die vertrokken uit Europa, deden dat niet alleen uit een verlangen naar avontuur of gewin, maar omdat ze hoopten elders meer armslag, een prettig leven, te vinden. Joden mochten in Europa gildeberoepen niet uitoefenen, hadden te maken met fikse vervolging en pogroms, en de uitoefening van hun religie was aan banden gelegd en meestal ronduit verboden. Deels was dat anders in de wingewesten. Joden mochten daar wél grond bezitten bijvoorbeeld. Dat was in het voordeel van Europa, in dit geval Nederland, namelijk.
Dankzij het kolonialisme heeft Europa lang haar interne problemen kunnen ‘uitbesteden’ in plaats van ze op te lossen. We leven nu in een tijd, dat het Europese uitbesteden van ‘problemen’, groepen die anders zijn, van elders naar Europa zijn gekomen et cetera, op grenzen is gestuit. We, Europeanen (inclusief Joden, Moslims en anderen ‘van elders’), zullen nu dus echt moeten leren, om daar anders mee om te gaan. Kennis van de geschiedenis over de integratie van diverse bevolkingsgroepen in de overzeese gebieden, kan daarbij een positieve rol spelen.
Joden in de Cariben Ter gelegenheid van de tentoonstelling: Joden in de Cariben – Vier eeuwen geschiedenis in Suriname en Curaçao. Onder redactie van Julie-Marthe Cohen Uitgeverij: Walburg Pers, Zutphen ISBN: 9789057303869 Pagina’s: 240 Prijs: € 34,50 Joden in de Cariben vertelt het verhaal van de joodse gemeenschappen die zich vanaf de zeventiende eeuw vanuit Amsterdam vestigden in een onbekende, nieuwe wereld: in Noordoost-Brazilië, Nieuw-Amsterdam (Het latere New York), Suriname en Curaçao. In deze Nederlandse koloniën genoten de Joodse gemeenschappen verregaande religieuze en economische vrijheden en kwamen zij tot bloei. Zij droegen bij aan de welvaart van de Republiek en speelden een centrale rol bij de totstandkoming van andere joodse gemeenschappen in het Caribisch gebied en in Noord-Amerika
Misjpoge: Selamat Sjabbat Ter gelegenheid van de tentoonstelling: Selamat Sjabbat Prijs: €7,50 Ter gelegenheid van de tentoonstelling Selamat Sjabbat brengt het tijdschrift Misjpoge, het kwartaalblad van de Nederlandse Kring voor Joodse Genealogie, een themanummer uit over Joden in Nederlands-Indië. De uitgave is gemaakt in samenwerking met het JHM en het Menasseh ben Israel Instituut.
Meer informatie of wilt u het museum bezoeken? Het Joods Historisch Museum is gevestigd aan de Nieuwe Amstelstraat 1 te Amsterdam, vlakbij metrostation Waterlooplein.
Spinzi - Emancipatie, representatie en diversiteit in kinderboeken 