Progressieve Sinterklaasboeken 2000-2015

De vrienden van Sinterklaas - Sjoerd Kuyper (2014)Ritueelgetrouw plaats ik elk jaar een overzicht van alle progressieve Nederlandse Sinterklaasboeken die zijn uitgegeven. Dat wil zeggen: Sinterklaasboeken met nieuwe pieten en/of zonder zwarte pieten.

Klik hier voor het overzicht progressieve sinterklaasboeken 2000-2015.

De komende weken wordt het overzicht geactualiseerd. Heb je een tip? Mail dan naar Kim: kej.blackburn@gmail.com o.v.v. progressieve sinterklaasboeken.

Hoe wapenen we onze kinderen tegen racisme en uitsluiting (Minka Jansen)

Minka Jansen (61) is orthopedagoog en het gezicht achter Opvoedtips. We vroegen haar een gastblog te schrijven over het belang van emancipatie en diversiteit in kinderboeken. Aan de orde komt ook: tips voor ouders en kinderen over hoe om te gaan met racisme.

alex-haley-roots

Hoe wapenen we onze kinderen tegen racisme en uitsluiting

We zijn niet verantwoordelijk voor gebeurtenissen uit het verre verleden maar, we zijn er wel de producten van. Het heeft de samenleving gevormd en het heeft ons gevormd. Ongemerkt hebben zich beelden vast gezet in onze geest en zonder dat we het door hebben handelen we hiernaar en oordelen we op grond hiervan. Dit geldt overigens voor iedereen, van elke leeftijd, sekse of culturele achtergrond.

Ik denk dat iedereen wel eens gehoord heeft van de beroemde ‘poppentesten’. Kinderen mogen kiezen uit een donkere en een licht getinte maar verder identieke pop. Soms uit een serie plaatjes van identieke poppen die oplopen/aflopen in kleur. Vrijwel elk kind kiest voor de lichte pop. Ook de donkere kinderen. Het is hartbrekend om te zien hoe deze kinderen de lichte poppen mooier, liever en slimmer vinden. Bij één van die testen was er één duidelijke uitzondering. Een donker jongetje koos voor de donkere pop. Het kind bleek te komen uit een gezin waar nadrukkelijk veel aandacht was voor het ontwikkelen van een sterk gevoel van eigenwaarde en zwart bewustzijn.

Hoe doen we dat, hoe brengen we onze donkere kinderen groot met een goed gevoel van eigenwaarde en hoe leren we om zich staande te houden in een wereld waar nog heel wat racisme en vooroordelen rondwaren. Hoe brengen we onze witte kinderen groot zonder vooroordelen en zonder het gevoel beter of slimmer of liever te zijn.

Veel ouders van met name witte kinderen worden op dit punt aangekomen boos omdat ze ervan overtuigd zijn dat kinderen in het algemeen geen kleur zien. De Poppentesten bewijzen het tegendeel. De vervelende reacties die veel zwarte kinderen over zich heen krijgen in de periode van het Sinterklaasfeest eveneens, al was het maar omdat het donkere kindje altijd Zwarte Piet moet spelen.

Op subtiele wijze is het negatieve beeld dat kleeft aan mensen met kleur, een andere cultuur of een andere taal al genesteld in het hoofd van onze kinderen. Ook in dat van het zwarte kind.

Scheldwoorden als ‘poepchinees’ worden nauwelijks herkend als uitingen van racisme. Toch is het dat en alles werkt mee aan de beelden in ons hoofd, in het hoofd van onze kinderen. Niet in de laatste plaats de karikatuur van de slaaf in de vorm van Zwarte Piet.

Een van de oorzaken ligt ook in het gebrek aan zwarte helden. Niet omdat die niet bestaan maar omdat je er zo weinig van hoort. Martin Luther King, dat weer iedereen, maar verder? Toch zijn zeer, de oorlogshelden, de uitvinders, de genieën.

Kinderboeken worden nog in hoofdzaak bevolkt door witte kinderen en dus zijn de hoofdpersonen dit ook. Als er al een zwart kindje in figureert is dat vaak een bijrol waar behalve de kleur eigenlijk niets eigens aan te zien of beleven valt.

Hetzelfde geld overigens voor kinderen met een beperking. Die zijn ook zelden de held van het verhaal en als er al boeken over worden geschreven dan gaat het vaak over de beperking. Dat kinderen met een beperking op de eerste plaats gewoon kinderen zijn zie je niet veel terug.

Kijk ook kritisch naar wat je kind leest of ziet aan films en computerspelletjes. Maar al te vaak worden nog stereotiepe beelden opgevoerd. Het is nog niet zo lang geleden dat Sjors en Sjimmie in de ban gingen. Nu nog kom je boeken en films tegen waarin uitsluitend witte mensen directeur of filmster zijn en zwarte mensen huishoudster, nanny of portier. Zwarte jongeren zitten in een ‘gang’ en zelden zie je ze in de toga horende bij het afstuderen in Amerika.

Projecten op school over Afrika gaan nog maar al te vaak uit van stereotiepe beelden, hutje, palmbomen en schaars geklede altijd lachende zwarte mensen. Afrika als continent met steden en universiteiten is hier nauwelijks bekend.

Kortom, we moeten dit beeld bijstellen en daarvoor moeten we iets doen. Op zoek naar de helden.

Kinderboekjes met zwarte prinsen en prinsesjes. Kinderen uit allerlei culturen in de hoofdrol. Films waarin een realistisch beeld wordt geschetst van zwarte culturen, van de geschiedenis en met zwarte helden.

Waar de school steken laat vallen kun je de school hierop aanspreken maar ook kun je thuis tegenwicht bieden. Koop boeken die iets vertellen over de slavernij bijvoorbeeld. Dit gebeurt op school veruit onvoldoende dus voorlopig moeten we dat zelf doen. Ook voor de witte kinderen!

Ikzelf heb indertijd Kunta Kinte voorgelezen aan mijn kinderen. Ze hingen aan mijn lippen en het gaf veel gelegenheid om over het thema slavernij en racisme te praten.

Zwarte poppen om mee te spelen. Je moet er nog steeds achteraan maar het aanbod is er inmiddels wel. Let hierbij op dat niet alleen de kleur van de pop donker is maar dat ook de gelaatstrekken en het haar kloppen. Er zijn tegenwoordig Aziatische poppen en Latijnse poppen (zelfs Barbies).

Krijgt je kind met racisme te maken praat er dan over en vertel iets over het ontstaan en laat vooral ook weten dat het niet klopt en niet iets is wat je zomaar accepteert. Laat ook zelf, in je eigen gedrag, zien dat je dit niet accepteert. Prijs het kind dat racisme herkent en er op een positieve maar kritische manier op reageert.

We moeten niet in verschillende kampen terecht komen, zwart en wit. Het ideaal dat spreekt uit de boosheid van witte ouders die denken dat kinderen geen kleur zien willen we natuurlijk uiteindelijk wel bereiken.

drs. W. Jansen (Minka) is orthopedagoog. Ze studeerde aan de Vrije Universiteit, de UVA en de UVU en woonde op Curaçao. Haar specifieke blik op opvoeding en hoe met kinderen om te gaan komt voort uit haar jarenlange ervaring met (pleeg)kinderen. Onlangs verscheen van haar hand het opvoedkundige boek Ik ben niet opgevoed. In hoofdstuk 11 gaat zij in op hoe om te gaan met racisme. Volg Minka op www.ikbennietopgevoed.nl en/of www.facebook.com/Opvoedtips.

Queens of Africa: empowerende kinderboeken

queens-of-africa-books
Bron: Queens of Africa

In Nigeria lopen de black empowerende poppen Queens of Africa volgens de laatste media berichten beter dan haar witte voorganger Barbie. Via deze poppen zouden meisjes in Afrika trots op hun huidskleur en cultuur gemaakt kunnen worden. Dit laatste niet op z’n minst met ook de 6-delige kinderboekenserie Queens of Africa.

Het feestelijk eren van de ‘zwarte schoonheid’ (c.q. black beauty) betekent voor de oprichter van Queens of Africa, Taofick Okoya, ook het cultureel erfgoed van Nigeria met de meisjes te vieren. De kinderboekenserie Queens of Africa is daar een voorbeeld van.

In Nederland is de Afrikaanse koninginnenserie (Engelstalig) via bol te bestellen.

Queens of Africa Book 1: Queen Amína of Zaria
Queens of Africa Book 2: Queen Makeda
Queens of Africa Book 3: Queen Moremi
Queens of Africa Book 4: Queen Esther
Queens of Africa Book 5: Queen Idia
Queens of Africa Book 6: Madam Tinubu

Heb je een Queens of Africa boek gelezen? Wil je er iets over vertellen of er naar aanleiding daarvan één of meer recenseren bij Spinzi? Deel je ervaring met anderen en laat het ons weten.

Bron:
Queens of Africa

Openbare brief aan de OBA (Corna Dirks)

Corna Dirks, oprichtster van de Facebook-actie groep Reason Against Racism (RAR), ontving in september 2014 een bericht van Ingrid de Vries. Ingrid attendeerde Dirks op het kinderboek Mijn papa is voor niemand bang, of toch? dat negatieve raciale stereotyperingen bevestigt. Dirks besloot actie te ondernemen en schreef een brief aan 40 bibliotheken in Nederland met het verzoek het boek uit hun collectie te verwijderen. Inmiddels heeft een aantal bibliotheken gehoor aan haar verzoek gegeven. De Openbare Bilbliotheek van Amsterdam (nog) niet. Aan de OBA richt Dirks daarom deze openbare brief met verzoek tot heroverweging. Het originele openbare facebookbericht op de OBA site en de reacties daarop vind je hier.

papa

In september jl. zond ik ongeveer 40 bibliotheken onderstaande mail. Inmiddels hebben een aantal bibliotheken het boek uit de collectie verwijderd. De OBA deed dit niet. Het antwoord van de OBA was “Wij zijn een openbare instelling die vrij toegang biedt tot informatie en hierbij geen censuur toepast”.
Wij vragen de OBA om heroverweging.

Reason against Racism.

Titel: Mijn papa is voor niemand bang, of toch?
Auteur: Rafik Schami
Uitgever: Lannoo, 2003
ISBN: 978 90 209 5362 6

Dag,

Ik werd dd. 7 sept. jl. per mail gewezen op de cover, en op vier pagina’s, van het kinderboek van Rafik Schami. Het zal wellicht aan uw aandacht ontsnapt zijn dat in elk geval deze pagina’s vol staan met ouderwetse en raciale stereo-typeringen. Volgens zeggen ook alle andere pagina’s. Ik veronderstel geen enkele boze opzet bij de auteur, ook niet bij de uitgever of de Openbare bibliotheek. Hoogst ongelukkig is het echter wel.

10891608_629415267170181_6953758414662098130_n

Zwarte mensen zouden eng en vuil zijn, etc, etc. Ik begrijp dat dit bedoeld is juist om vooroordelen onder ogen te zien en aan te pakken. Echter bereikt dit boek het tegendeel. Voor kinderen zal het voelen alsof zwarte mensen eng zijn en het boek een handvat biedt om de (terechte) angst voor zwarte mensen te overwinnen. In elk geval heb ik het zo opgevat en meerdere mensen met mij.

10891460_629415127170195_2647535057086458734_n

De verdere inhoud draagt bij aan de verontwaardiging. Weer dat stereotype beeld dat alle zwarte mensen in een Afrikaans land wonen en er zo uitzien als op de illustraties uitgebeeld is. Tevens blij zijn met de komst van witte mensen (dit is wel heel erg, niet waar? Waar doet het u aan denken?). Alsof we nog ver voor de slavernijtijd leven. “Vriendschapsdrankjes? Sommigen zelfs met speren en messen?”
Denkt u eens in, hoe het is voor zwarte kinderen om dit boekje te lezen. Dit naast het feit dat witte kinderen hier niets goed van leren. Pijnlijk, nietwaar?

Over het bestaan van dit boekje zijn diverse posts geplaatst op Facebook. Ook op mijn pagina (post van 7 september). Zie de reacties onder de post.

Graag zou ik willen dat u dit boekje, hoe goed bedoeld deze ook is, uit uw collectie haalt. Het zou erg gewaardeerd worden als dit met spoed zou gebeuren.

In afwachting van uw reactie,

Met vriendelijke groet,

Corna Dirks

Reason against Racism

Vestigingen die het boek inmiddels uit de collectie verwijderd hebben:

– ZOETERMEER
– OOSTERHOUT
– AMSTELVEEN
– UITHOORN
– DUIVEN/ZEEVEN/WESTERVOORT/RIJNWAARDEN
– BUNNINK/ZEIST

Gastblogger Corna Dirks is oprichtster van Reason Against Racism (RAR).

REASON AGAINST RACISM is een Facebook-actiegroep. De eerste in zijn soort. RAR opereert als een ‘FLYING BRIGADE’ en plaatst reacties op Facebook-pagina’s. Pagina’s die aanzetten tot haat tegen bevolkingsgroepen of/en racistische posts/afbeeldingen plaatsen.

Gewapend met argumenten en overtuigingskracht vormen we een gezamenlijk front. Wij gaan niet in op verbaal geweld. Wij laten dat van ons afglijden als druppels water en blijven vriendelijk.

Reason against Racism probeert op deze manier in gesprek te komen met ‘tegenstanders’ en blijft niet hangen in onderling gepraat met medestanders. In de groep wordt niet gediscussieerd, alleen overlegd. Wij richten ons naar buiten.

Het doel is een tegengeluid te geven aan de vaak heftige discussies op Facebook en een bijdrage te leveren aan oplossingen.

Let’s Reason!
@Corna Dirks. juni 2014